خرید فالوور اینستاگرام خرید لایک اینستاگرام
خانه / مقالات / نقش ظرفیت شناسی منطقه ای با بهره گیری از دانش آمایش سرزمین در پیشرفت اقتصادی،اجتماعی و صنعتی كشور

نقش ظرفیت شناسی منطقه ای با بهره گیری از دانش آمایش سرزمین در پیشرفت اقتصادی،اجتماعی و صنعتی كشور

مقدمه

برای اینكه یك منطقه یا یك كشور بتواند به حد اكثر توسعه و پیشرفت دست یابد،ابتدا باید پتانسیل های آن شناسایی شود.برای شناسایی پتانسیل های هر منطقه راه ها متعددی  وجود دارد اما بهترین راه را می توان در دانش ارزیابی محیط زیست جستجو كرد.چرا كه این دانش با كمك نقشه های مختلف و تلفیق انها می تواند ظرفیت های موجود در یك محدوده اعم از جنگل،مرتع،بیابان،كوهستان،مناطق مسكونی و غیره را معرفی نماید.چنانچه از تعریف این علم بر می آید« ارزیابی محیط زیست(چه توان اكولو‍‍ژیك و چه توان اقتصادی اجتماعی آن) عبارتست از برآورد استفاده ممكن انسان از سرزمین برای كابری های كشاورزی،مرتعداری،جنگلداری،پاركداری(حفاظت و توریسم)،آبزی پروری،امور نظامی،مهندسی و توسعه شهری،صنعتی و روستایی در چارچوب استفاده های كشاورزی،صنعت،خدمات و بازرگانی است»(*).در این مقاله سعی می شود تا نقش دانش ارزیابی محیط زیست در ظرفیت شناسی مناطق مختلف جهت پیشرفت و توسعه و همچنین تاثیرات بهره گیری از این دانش در كشور های توسعه یافته و نقش ارزیابی محیط زیست در توسعه و پیشرفت انها اشاره شود.همچنین سعی میشود تا مراحل مختلف و انواع روش های مختلف ارزیابی به طور خلاصه تشریح و معرفی گردد.

كلمات كلیدی:ظرفیت شناسی،آمایش سرزمین،پیشرفت منطقه ای،ارزیابی محیط زیست

بحث

همانگونه که در تعریف ارزیابی محیط زیست آمده است وظیفه یک ارزیاب براورد استفاده های ممکن انسان از یک سرزمین است که این استفاده ممکن است شامل بهره جویی از تک تک منابع اکولوژیک اعم از اقلیم،آب،خاک،جنگل ها،مراتع و غیره باشد اما نمی توان از منابع اکولوژیک به طور جداگانه بهره بردزیرا تمام این منابع با یکدیگر تداخل دارند و نحوه استفاده انسان از این منابع بستگی زیادی به منابع انسانی مانند نیروی انسانی،تکنولوژی و بودجه دارد.برای اینکه بتوانیم یک سرزمین را مورد ارزیابی قرر داده و توان آن برای استفاده های مختلف را بررسی کنیم باید فرایند زیر را به انجام برسانیم

فرایند ارزیابی توان اکولوژیک

۱-شناسایی منابع:برای آنکه یک سرزمین برای ارزیابی آماده شود ابتدا باید منابع آن سرزمین شناسی شود(*)

۲-تجزیه و تحلیل و جمع بندی داده ها:منابع شناسایی شده حجم بالایی از اطلاعات را شامل می شوداین اطلاعات ابتدا به دسته های کوچک تر تجزیه شده و سپس به مجموعه های منظم تبدیل می شوند.نهایتا برای دست یابی به هدف اصلی که امایش سرزمین است این اطلاعات تجزیه و تحلیل وسپس جمع بندی می گرددو

۳-ارزیابی توان اکولوژیک:پس از شناسایی منابع و تجزیه و تحلیل و جمع بندی داده ها تمام شرایط برای ارزیاب یاکولوژیک منطقه(سرزمین)اماده استدر طی ارزیاب منابع اکولوژیک با معیار های از پیش تعیین شده مقایسه و امتیاز دهی می شود و طبقه استفاده ان(ظرفیت بهره برداری)مورد ارزیابی قرار می گیرد.

انواع منابع اکولوژیکشامل دو دسته منابع فیزیکی و منابع زیستی است که به ترتیب شامل اقلیم،منابع آبی،شکل زمین،زمین شناسی و خاک در حیطه منابع فیزیکی و رستنی ها و جانوران در دسته منابع زیستی قرار می گیرد.

۱-۱-روش های شناسایی منابع اکولوژیک:

۱-۱-۱-امار برداری و نمونه برداری:این روش برای شناسایی کلی منابع کاربرد دارد و می تواند اطلاعات کمی مدت دار و کمی غیر مدت دار را در اختیار قرار دهد.که اطلاعاتی کمی مدت دار مانند میزای تولید سالانه کشتزار ها و اطلاعات کمی غیر مدت دار مانند مسزان حجم زیست توده یک جنگل است.در نمونه برداری نیز که بر پایه پروژه های آمایش سرزمین قبلی انجام می شود می توان به عنوان مثال میزان درصد پوشش درمنه در یک منطقه را تخمین زد.۲-۱-۱-تفسیر عکسهای هوایی و ماهواره ای:در روش اول نیاز به حضور ارزیاب در عرصه بود اما با کمک عکس های هوایی و ماهواره ای نیاز به حضور در عرصه به طور چشمگیری کاهش یافته و دت ان نیز به مراتب بیشتر است.از جمله مزایای این روش می توان به مشخص بودن جزئیات،دیدن سه بعدی اجسام و اقتصادی بودن ان اشاره کردالبته این روش محدودیت هایی نیز دارد که از جمله انها از دست دادن تازگی اطلاعات در کوتاه مدت،نیاز به تبهر ویژه برای تفسیر واختلاف مقیاس عکسها به دلیل تغیرات شیب و ارتفاع است.البته این روش تنهازمانی کاربرد دارد که کار آماربرداری از منطقه قبلا انجام شده باشد.۳-۱-۱-تفسیر اتوماتیک:در این روش برای تفسیر عکس های هوایی از نرم افزار ER-MAPPERاستفاده می شود.۴-۱-۱-بهره گیری از نرم افزار های GIS:این نوع نرم افزار برای اولین بار در کانادا برای ارزیابی توان اکولوؤیک جهت کاربری های کشاورزی،تفرج،جنگلداری و حفاظت از حیات وحش تهیه شد پس از ان مدل هایی مانند Metlandبرای ارزیابی توان برای شهرسازی در دانشگاه ماساچوست ابداع شد.البته کامل ترین نوع این نرم افزار ها در استرالیا تحت عنوان siro وplan تهیه شدند که برای اکثر شرایط قابل استفاده هستند.که بارای ابر گامپیوتر ها luplanو برای کامپیوتر های کوچکlupisکد گذاری و نام گذاری شده استانواعGIS از نظر کاربرد:نرم افزار هایی که توان سنجش از دور و با عکس های هوایی و عکس های ماهواره ای را داشته ومی توان نقشه های نابع را برای نقاط جغرافیایی مختلف تهیه نمود مانندpace,easiکانادا۲ نرم افزار هایی که با کمک اپلود از طریق اسکنر و یا رقومی سازی داده ها می توان از توانای تلفیق نقشه ی آن بهره برد مانند نرم افزار آمایش ایران و caris کانادا.۳نرم افزار هایی که قابلیت گروه دوم را داشته و نیز دارای توان تصمیم گیری برای آمایش سرزمین هستند.مانند idrisi،ilwisو lupis. ۴نرم افزار هایی که تمام توانایی های سه گروه قبل را دارند مانند ARISاسترالیا و GIS کانادا

۲-۱-تجزیه تحلیل و جمع بندی داده ها:

به طور کلی بر اساس تفاوت،تعداد و گروه بندی پارامترها در واحد ها،نامهای متفاوتی به آنها داده می شود.(*)لذا روشهای متفاوتی برای تجزیه و تحیل داده ها مورد استفاده قرار می گیرد که به طور خلاصه شامل:

۱-۲-۱-روشی که گروه بندی را بر اساس منابع کلان اکولوژیک مانند اقلیم انجام می دهد.این روش در مقیاس مناطق طبیعی انجام می شود و ارزیابی با این روش نتایج  بسیارکلی به دست می دهد.(*)

۲-۲-۱-روشهایی که در آن واحدها بر اساس همسانی منابع اکولوژیک مانند شکل زمین،خاک و رستنی ها گروه بندی و انتخاب می شوند.ارزیابی این واحد ها نتایج مطلوبی خواهد داشت.

۳-۲-۱-روش هایی که در آن واحد ها بر اساس کمیت هایی از پارامترهای کلیدی و شاخص و ویژگی های سرزمین انتخاب می شوند.مانند میزان زیست توده یا رویش سالانه درختان که با توجه به کارایی تفسیر اتوماتیک عکس ها و کاربرد کامپیوتر امروزه این روش ها جایگزین روش های دسته دوم شده اند.روش مرسوم در ایران نیز روش حدواسط گروه ۲ و ۳ است

۳-۱-ارزیابی توان اکولوژیک

در اواخر دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰ دولت های استرالیا و کانادا متوجه شدند که تعداد کشاورزان فقیر در این کشورها رو به فزونی است.برای رفع این مشگل بخش بررسی های آمایش سرزمین در ۱۹۵۸ در استرالیا و در ۱۹۶۳ در کانادا پایه گذاری شد.(*).پس از تشکیل این سازمان مناطقی که دچار این معزل بودند روی نقشه مشخص شدند.سپس به بررسی عوامل مختلف مانند سن افراد،میزان آموزش و غیره پرداخته شد.و نهایتا دریافتند که علت کاهش بازده زمین ها عدم توان اکولوژیک زمین است.و اینگونه ارزیابی توان اکولوژیک سرزمین شکل گرفت.

۱-۳-۱-روش های ارزیابی از لحاظ برخورد با منابع اکولوژیک:

دسته الف)در این رویکرد نبود چند عامل مشخص را دال بر توان اکولوژیک آن منطقه برای کاربری ویژه ای  میدانند.و دسته ب) حضور چند پارامتر خاص را دال بر توان یک منطقه برای کاربری ویژه ای میدانند.(*)

انجام ارزیابی محیط زیست برای هر دو گروه به سه روش اصلی انجام می شود.که به ترتیب ارزیابی یک عامله،دوعامله و چند عامله است.

روش ارزیابی یک عامله:ارزیابان،برنامه ریزان و تحلیل گران اثرات توسعهاغلب از ویزگی های بارز سرزمین برای پیش بینی ارزیابیاثرات توسعه و یا توان کاربری انسان از تکه های سرزمین و در نهایت تمامی سرزمین.استفاده کرده اند به عنوان نمونه تیپ خاک می تواند نشانگر آسیب پذیری خاک نسبت به فرسایش و همچنین توان سرزمین برای تولید فرآورده های کشاورزی باشد.این گونه روابط هنگامی روشن است که منابع سرزمین به طور گسترده ای شناسایی شده باشند.در کشور هایی که به این حد رسیده اند می توان با تکیه بر یک عامل اقدام به ارزیابی محیط زیست نمود.در میان عوامل ارزیابی عامل رستنیها به دلیل بارز بودن و نمایش بیشترین مشخصات کاربرد فراوانتری دارد.این روش در سازمان جنگلبانی آمریکا و سازمان محیط زیست و پارکهای کانادا مورد استفاده قرار می گیرد.

روش ارزیابی دوعامله:در این روش دو عامل اکولوژیک به طور همزمان مورد توجه قرار می گیرند که این دو عامل می توانند ترکیبی از دو عامل فیزیکی مانند شیب زمین و نوع خاک و یا یک عامل فیزیکی و یک عامل زیسای مانند نوع خاک و جامعه گیاهی.

ارزیابی چند عامله:در این نوع ارزیابی بسته به این که چه نوع کاربری مد نظر باشد تعداد پارامتر ها متفاوت خواهد بود.البته عوامل دیگری مانند نوع سرزمین،تبحر ارزیاب،روابط بین منابع اکولوژیک،سابقه شناسایی منابع منطقه،هزینه،دقت و وقت لازم بری ارزیابی و میزان تنوع منابع اکولوژیک نیز در تعداد عوامل دخیل در ارزیابی نقشی بسیار مهم دارند.اساس این روش بر تجزیه و تحلیل سیستمی استوار است

آمایش سرزمین در کشور های پیشرفته

 

پیشگامان آمایش سرزمین در جهان

 پیشگامان اجرای برنامه همه جانبه و تمرکز یافته آمایش سرزمین در جهان، )باهماهنگی چهار پارامتر توان اکولوژیکی، تکنولوژی، نیروی انسانی و منابع مالی( استرالیا و کانادا و در رده بعدی هلند هستند که در اواخر دهه ۱۹۵۰ و اوایل دهه ۱۹۶۰ اقدام به تأسیس دفتر آمایش سرزمین کرده و اینک تمامی مراحل آن را گذرانده اند. یعنی به طور دقیق میدانند که توان سرزمینهای آنها برای استفاده مختلف انسان و توسعه چگونه است. جمع آوری اطلاعات موجود از سرزمین و برنامه ریزی برای اجرای پروژه های بهره وری سرزمین در این کشورها تا حد کامپیوتری کردن جمع آوری، جمع بندی و تجزیه و تحلیل و اندوختن اطلاعات و نقشه ها به پیش رفته است، یعنی هر گونه اطلاعات در مورد اجرای پروژه های بهره وری را در هر نقطه کشور سریعا میتوانند در اختیار استفاده کنندگان قرار دهند.

آمایش سرزمین  با مکتب اروپایی

از جمله کشورهایی که اساس آمایش سرزمین در آنها بر اساس مکتب اروپایی می باشد می توان به کشورهای فرانسه،دانمارک ،ایتالیا، اسپانیا ، پرتغال، هند و چین اشاره کرد.

 آمایش سرزمین در کشور فرانسه

.آمایش سرزمین در فرانسه با برنامه نوسازی و تجهیز (۱۹۴۷ – ۱۹۵۳ ) آغاز میشود که برای ترمیم خرابی های جنگ دوم جهانی تدارک دیده شده بود.رویداد مهم تاریخی آمایش فرانسه تاسیس داتار (نمایندگی دولت برای آمایش سرزمین و اقدام های منطقه ای ) در سال ۱۹۶۳ است. با تاسیس داتار آمایش سرزمین رونق و وسعت خاصی یافت.در آغاز برنامه آمایش سرزمین تنها در تمرکز زدایی صنعتی خلاصه می شد.در اواخر دهه ۱۹۶۰ فعالیت آمایش بخشهای خدمات ، ادارات دولتی ، پژوهش و آموزشی را نیز در بر گرفت.افول امایش سرزمین در فرانسه از سالهای بعد از ۱۹۷۵یعنی سالهای بحران اقتصادی آغاز شد و تا اوایل سالهای دهه ۱۹۹۰ ادامه داشت.در سال ۱۹۹۴ لایحه ای تقدیم مجلس ملی شد.این لایحه تحت عنوان( قانون سمت گیری برای آمایش سرزمین ) در تاریخ ۴ فوریه سال ۱۹۹۵ به تصویب رسید.دراین قانون هدف کلی فرانسه ۲۰۲۰ می باشد.بطورکلی آمایش سرزمین در کشور فرانسه بر اساس جهت گیریهای اجتماعی و اقتصادی می باشد. که با طرحهای فضایی – برنامه ریزی استفاده از سرزمین در بسیاری کشورهای اروپایی فرق دارد.با این حال نباید تصور کرد که در آمایش سرزمین فرانسه، نقشه و طرحهای کالبدی (فیزیکی ) وجود ندارد.در سال ۱۹۸۸ داتار مجموعه ای از نقشه های آمایش سرزمین را با عنوان (اطلس آمایش سرزمین ) انتشار داد.ولی غالب این نقشه ها حالت شماتیک داشت و به چگونگی کاربری زمین نمی پرداختند.هنگامی که داتار در سال ۱۹۶۳ ، تأسیس شد این موسسه زیر نظر نخست وزیری فعالیت میکرد تا اینکه از سال  ۱۹۶۷ به این سو در حدود پانزده بار وابستگی این تشکیلات به دولت دستخوش تغییر شده است. ا ز سال ۲۰۰۲ تا حال این مؤسسه زیر نظر وزارت وظایف عمومی، اصلاح دولت و آمایش سرزمین اداره میشود. بر این اساس آمایش سرزمین هرگز نتوانسته جای مشخصی را در نظام حکومتی فرانسه بیابد و همواره در تغییر دولتها موضوع کشمکش و چانه زنی میان افراد و گروههای گوناگون بوده است.

آینده نگری درباره فرانسه در سال ۲۰۲۰

 می دانیم آمایش سرزمین آینده نگری جغرافیایی است و هدف تنها تجسم آینده نیست بلکه در عین حال شکل دادن به آینده و تعریف مسیراقدامهای دولت نیز است.یعنی هدف تنها معطوف به ترسیم آینده های ممکن نیست بلکه معنا دادن به آن و بسیج نیروها هم هست.داتار در تهیه طرح آمایش سرزمین فرانسه برای افق ۲۰۲۰ بحث هایی را در ۳ مرحله عنوان کرده است:

۱- در مرحله نخست « نقاط تنش » مهم آینده بر شمرده می شود.

۲-سپس فرصت ها و تهدید های سرزمینی تشریح می شود.

۳- سرانجام چهار سناریوی اکتشافی متضاد، که هریک تصویری از آینده است ارائه و یکی از آنها که از نظر داتار سناریوی مطلوبی است، پیشنهاد می شود.بدین طریق ار طریق بررسی گرایش ها، تهدید ها، فرصت ها و گسست هایی که از هم اکنون خطوط اصلی آنها قابل تمیز است، می توان چالشهایی را که طی دو دهه آینده در برابر آمایش سرزمین قرار دارد تشخیص داد.

آمایش سرزمین  در هندوستان و چین

در بسیاری کشورهای آسیایی برنامه ریزی سرزمیین تنها از نوع برنامه ریزی های توسعه ی اقتصادی و اجتماعی است.در کشور چین موضوع برنامه ریزی سرزمینی امر جدیدی است و از دهه ۱۹۸۰ به بعد مرسوم شده است.و موضوع آن استفاده کارآمد از منابع طبیعی و انسانی است.

برنامه ریزی آمایش در دانمارك

 آمایش  سرزمین در دانمارک در چهار سطح ملی، منطقه ای، شهری و محلی انجام می شود.و عمدتاً آمایش كل سرزمین را با نگاه اقتصادی، اجتماعی و جغرافیایی تدوین نموده و با تفكیك آن برای زیربخشهای اقتصادی انجام شده است.در سند  آمایش سرزمین دانمارک، راهبردهای برنامه ریزی شهری شامل موارد زیر عنوان گردیده است.

 -۱  ارزیابی از میزان توسعه شهری

-۲  ارزیابی وضعیت اجرای آخرین برنامه تدوین شده

-۳  راهبردهای توسعه با در نظر گرفتن چشم انداز توسعه و فعالیتهای اولویت دار

 -۴ تصمیماتی برای آن دسته از برنامه های توسعه ای كه نیاز به بازنگری دارند.

 مهمترین برنامه عمومی آمایشی تدوین شد ه برای برنامه ریزی محلی را می توان در انتقال مناطق روستایی شامل “Arhus” به مناطق شهری عنوان نمود .

آمایش سرزمین در کشورهای اسکاندیناوی

این کشورها که شامل دانمارک ، سوئد، فنلاند و نروژ می باشند.در این کشورها مسئولیت اجرای برنامه ریزی فضایی بر عهده شهرداری ها است.و در اموری که از نظر ملی اهمیت دارند ( مانند کاربری زمین ، شبکه های ترابری و انرژی، میراث فرهنگی و طبیعی، پایداری اکولوژیکی،سوانح زیست محیطی) بر عهده وزارت محیط زیست و انرژی می باشد.از ویژگیهای مهم برنامه ریزی فضایی در این کشورها ( بطو کلی کشورهای اروپایی ) الزام قانونی برای ارزیابی اثر زیست محیطی ( EIA) و ارزیابی اثر استراتژیک ( SIA) است.طور عمده اهداف آمایش سرزمین در این کشورها را می توان در موارد زیر خلاصه نمود-۱  بهبود توسعه فضایی پایدار و متوازن در مناطق مرزی-۲  هماهنگ سازی سطوح مختلف قدرتی (ایالتی، منطقه ای و شهری(   در کشور های همسایه بمنظور توسعه كسب و كار منطقه ای، حمل و نقل و محیط زیست.-۳  اطمینان از هماهنگی و انطباق ابتكارات و فعالیتهای كشورهای اسكاندیناوی با سیاستهای زیست محیطی و حمل و نقل، همچنین سیاستهای ساختاری اتحادیه اروپا و چشم انداز و سیاستهای كشورهای حوزه دریای بالتیک(VASAB)

 کشورهای با آمایش سرزمین به روش انگلو ساکسون

از جمله این کشورها می توان به آلمان ، هلند ، کانادا، آمریکا، استرالیا ، کره، ژاپن و ایران اشاره نمود.

 آمایش سرزمین در جمهوری فدرال  آلمان

از ویژگی های برنامه ریزی کالبدی در آلمان، که حسب مورد برنامه ربزی سرزمینی ، آمایش سرزمین و برنامه ریزی لاند یا ایالتی نامیده می شود، سابقه زیاد آن است.در این کشور پیدایش آمایش سرزمین واکنشی در برابر توسعه ی مهار نشده ی شهرها بر اثر رشد صنعتی و مهاجرت روستائیان به شهرها بود.این واکنش ابتدا در مورد برلین که پایتخت بود و منطقه زغال سنگ رور که روستاها و شهرهای آن به علت گسترش معادن و صنایع سنگین توسعه یافته و به زنجیره ای پیوسته از مجموعه های شهری مدل شده بود پدیدار گشت.پیدایش آمایش یرزمین با درک فیزیکی از آن، از همین سال است (۱۹۲۰ – ۱۹۱۱ )در سال ۱۹۳۵ دفتر آمایش سرزمین امپراتوری تاسیس شد. این دفتر برنامه ای برای سراسر آلمان تهیه کرد.نظام جدید برنامه ریزی فضایی بعد از خاتمه جنگ یعنی از سال ۱۹۴۵ در جمهوری فدرال آلمان (المان غربی ) برقرار شد. در سال ۱۹۵۵ کمیته بین وزارتخانه ای آمایش سرزمین تاسیس شد.در سال ۱۹۵۷ با امضای قراردادی میان فدراسیون و لاندها « کنفرانس آمایش سرزمین » به راه افتاد. سرانجام در سال ۱۹۶۵ قانون فدرال آمایش سرزمین و برنامه ریزی لاندها، اصولی را هم در مورد اقدامهای دولت و هم اقدامهای لاندها تعریف کرد. از جمله این قانون همه ی لاندها (ایالتها ) را مکلف به تهیه ی برنامه های آمایش سرزمین و مشارکت دادن مقامات محلی در تهیه ی برنامه های منطقه ای می کرد. همچنین در این قانون کنفرانس آمایش سرزمین به « کنفرانس دائمی وزرای آمایش سرزمین ایالتها » مبدل شد.

 اهداف  آمایش سرزمین در آلمان

الف-  حفاظت از محیط زیست و استفاده بهینه از زمین

ب-  كاهش فشار ترافیك ارتباطی

ج-  جلوگیری از افزایش حاشیه نشینی در شهرها

د-  ارتقاء شبكه های شهری

ه-  تقویت موارد حیاتی در مناطق شهری

 آمایش سرزمین درهلند

هلند از پیشگامان اجرای برنامه ی همه جانبه و تمرکز یافته آمایش سرزمین در جهان با هماهنگی ۴ پارامتر زیر است.

۱ – توان اکولوژیکی ۲ – تکنولوژی۳ – نیروی انسانی ۴ – منابع مالی

در این کشور تمامی مراحل آمایش سرزمین انجام شده است.یعنی به طور دقیق می دانند که توان بخش های مختلف سرزمین آنها برای استفاده های مختلف انسان و توسعه چگونه است.و جمع آوری اطلاعات موجود سرزمین و    برنامه ریزی برای اجرای پروژه های سرزمین در این کشور تا حد کامپیوتری کردن جمع آوری،جمع بندی و تجزیه و تحلیل و اندوختن اطلاعات و نقشه ها پیش رفته است .طرح ریزی کالبدی (یا فضایی یا آمایش سرزمین ) در هلند هم در سه سطح ملی، منطقه ای و محلی انجام می گیرد.طرح ها هم بصورت عمودی میان سه سطح حکومتی (۱ – دولت ملی ۲ – حکومت استانی ۳ – شهرداری ) و هم بصورت افقی میان وزارتخانه ها و سازمان های هم عرض در هر یک از سطوح سه گانه هماهنگ می شوند.

 طرحهای کالبدی / فضایی (آمایش سرزمین ) درژاپن

 در ژاپن طرح توسعه فیزیکی کشور – معمولاً بلند مدت بیست ساله – که رسماً « برنامه جامع توسعه ی ملی » نامیده می شود با برنامه ریزی اقتصادی که معمولاً پنج ساله و حداکثر دهساله است فرق دارد.هدف از اجرای      طرحهای توسعه ی کالبدی حفظ توازن میان فعالیتهای فزاینده اقتصادی از سویی و عوامل اجتماعی و فرهنگی، ازسوی دیگر است .ابزارهای اجرای برنامه های فضایی، سرمایه گذاریهای دولتی و برنامه ریزی کاربری زمین است.

 طرحهای کالبدی / فضایی (آمایش سرزمین ) درکره

کره از معدود کشورهای آسیایی است که از سال ها پیش، یعنی از سال ۱۹۷۲ به بعد اقدام به تهیه چندین طرح کالبدی / جامع سرزمین کرده و آنها را به موقع اجرا گذاشته است.از عوامل توجه به طرح های جامع سرزمین در این شبه جزیره محدودیت زمین است.کنترل مدیریت و استفاده ی درست از این منابع محدود با برقراری سیستم منطقه بند (zoning ) میسر شده است.در این زمینه سراسر کشور به کاربری هایی چند تقسیم شده که عبارتند از: مناطق شهری ، مناطق اسکان روستایی، مناطق کشاورزی، مناطق حفاظت جنگلها، مناطق صنعتی، مناطق حفاظت محیط طبیعی، مناطق توسعه و سرانجام مناطق ذخیره .تهیه ی طرحهای سرزمینی مسئولیت وزارت ساختمان و ترابری (MOCT ) است.اما نهاد دیگری به نام موسسه ی کره ای پژوهش در سکونتگاه های انسانی (KRIHS ) هم در تهیه طرحهای ازاین دست نقش اساسی دارد.

نتیجه گیری

با توجه به اینکه تمامی کشور هایی که امروز به عنوان کشور پیشرفته شناخته می شونددر زمینه آمایش سرزمین دارای سابقه طولانی مدت هستند و نکته جالب آنجاست که بیشتر این کشور ها با اجرای برنامه آمایش سرزمین تبدیل به یکی از کشور های پیشرفته شدند.لذا می توان یکی از عوامل اصلی پیشرفت و یا شاید حتی عامل اصلی پیشرفت انها به شمار آورد.

منابع

:۱-کتاب شالوده آمایش سرزمین نوشته دکتر مجید مخدوم.چاپ دوازدهم ۱۳۹۰

۲-وبلاگ حامیان محیط زیست

درباره ی admin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *